Semen analizi, erkek fertilitesinin değerlendirilmesinde kullanılan en temel klinik testlerden biridir. Bu test sayesinde bir erkeğin üreme potansiyeli; semen miktarı, sperm sayısı, hareketliliği ve morfolojik özellikleri değerlendirilerek belirlenir.
Ancak semen analizi sonuçlarının doğruluğu ve güvenilirliği, örnek alımından önceki birçok faktörden etkilenebilir. Bu faktörlerin başında, örnek alımından önceki cinsel perhiz süresi gelir.
Cinsel perhiz süresi, son ejakülasyon ile semen örneğinin alınması arasındaki zaman aralığını ifade eder. Bu sürenin ideal uzunluğu, uzun yıllardır tıbbi araştırmaların ve klinik tartışmaların konusu olmuştur. Semen analizi yaptıracak kişilerin bu faktörün önemini anlaması büyük önem taşır.
Semen; sperm hücreleri, seminal plazma ve çeşitli biyokimyasal maddelerden oluşan karmaşık bir biyolojik sıvıdır. Erkek üreme sistemi, sperm üretimi ve olgunlaşmasının sürekli devam ettiği dinamik bir süreçtir.
Cinsel perhiz süresi boyunca testislerde ve epididimis adı verilen (spermlerin olgunlaştığı ve depolandığı) yapıda sperm üretimi ve birikimi devam eder. Bu nedenle perhiz süresi:
doğrudan etkiler.
Ancak çok uzun perhiz süreleri, sperm kalitesini olumsuz etkileyebilir. Uzun süre depolanan sperm hücrelerinde canlılık ve fonksiyon kaybı görülebilir. Bunun sonucunda:
görülebilir.
Semen analizi öncesinde ideal perhiz süresi, sperm sayısını artırırken kaliteyi koruyacak bir denge gerektirir.
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve önde gelen tıbbi kuruluşlar, semen analizi öncesinde 2 ila 7 gün arasında cinsel perhiz önerir.
Bu öneri, farklı perhiz sürelerinin semen kalitesi üzerindeki etkilerini inceleyen çok sayıda klinik çalışmaya dayanmaktadır.
2 günden kısa perhiz süreleri şu dezavantajlara yol açabilir:
Bu durum, kişinin gerçek üreme potansiyelinin olduğundan daha düşük değerlendirilmesine neden olabilir.
Ayrıca prostat ve seminal veziküllerin yeterince salgı üretememesi nedeniyle semen örneğinde kontaminasyon riski artabilir.
WHO tarafından önerilen 2–7 günlük perhiz süresi, semen analizi için en ideal aralık olarak kabul edilir.
Bu süre zarfında:
Bu sayede semen örneği, bireyin gerçek fertilite potansiyelini daha doğru yansıtır.
7 günden uzun perhiz süreleri, sperm sayısını artırabilse de kaliteyi düşürebilir.
Olası etkiler:
Bu durum, semen analizinin yanıltıcı sonuçlar vermesine yol açabilir.
Her birey için ideal perhiz süresi farklı olabilir. Etkili faktörler şunlardır:
Bu nedenle semen analizi yaptıracak kişilerin, kendi durumlarına uygun perhiz süresini mutlaka sağlık uzmanlarıyla görüşmesi önerilir.
Doğru sonuçlar için perhiz süresine ek olarak şu hususlar önemlidir:
Önerilen perhiz süresine uyulması şu açılardan kritiktir:
Semen analizi öncesinde uygun cinsel perhiz süresine dikkat edilmesi, bu önemli tanı yönteminin doğruluğunu ve klinik değerini artırır. Kişisel koşullar göz önünde bulundurularak belirlenen doğru perhiz süresi, fertilite yönetiminde daha bilinçli ve başarılı sonuçlara kapı aralar.